EU Verordening 2016/425 deelt alle PBM in drie categorieën in op basis van het risiconiveau waartegen ze beschermen. Die indeling bepaalt niet alleen hoe de fabrikant zijn product mag certificeren — ze bepaalt ook wat een werkgever mag verwachten van de bescherming en welke documentatie hij moet kunnen voorleggen.
In de praktijk kent een significant deel van de Belgische HSE-managers het verschil niet. Dat leidt tot twee fouten: Categorie I PBM worden behandeld als Categorie III (onnodig zware procedure), of Categorie III PBM worden aangekocht zonder verificatie van het notified body-nummer (compliance-risico).
Categorie I: minimale risico's, zelfcertificering
Categorie I omvat PBM die beschermen tegen minimale risico's: oppervlakkige mechanische agressie (tuinhandschoenen), contact met reinigingsmiddelen van lage concentratie, oogletsel door zonlicht (UV-index ≤ 2), weersinvloeden die niet extreem zijn.
De conformiteitsroute voor Categorie I is interne productiecontrole. De fabrikant stelt zelf de conformiteit vast, zonder tussenkomst van een externe instantie. Op het CE-label staat geen notified body-nummer. Dat is correct — en geen teken van mindere kwaliteit.
Wat de CE-markering bij Categorie I bewijst: het product voldoet aan de basisgezondheids- en veiligheidseisen van de verordening. Wat het niet bewijst: prestaties boven de minimumeisen, of geschiktheid voor specifieke industriële toepassingen.
Categorie II: gemiddelde risico's, EU-typeonderzoek
Het overgrote deel van de industriële PBM valt in Categorie II: veiligheidsschoenen (EN ISO 20345), veiligheidshelmen (EN 397), snijwerende handschoenen (EN 388), zichtbaarheidskledij (EN ISO 20471), oogbescherming voor industrieel gebruik.
De conformiteitsroute voor Categorie II vereist een EU-typeonderzoek door een aangemelde instantie (notified body). De notified body test een representatief exemplaar van het model en stelt een EU-typeonderzoekcertificaat op. Daarna mag de fabrikant de productie intern controleren, conform het goedgekeurde type.
Op het CE-label staat het 4-cijferige notified body-nummer. Dit nummer kunt u verifiëren in de NANDO-database van de Europese Commissie. Een ongeld ig of onbestaand nummer betekent dat het product niet conform de verordening is — ook al staat "CE" erop.
Categorie III: hoogste risico's, doorlopend toezicht
Categorie III omvat PBM die beschermen tegen risico's die ernstig letsel of de dood kunnen veroorzaken. De verordening somt deze uitputtend op:
- Bescherming tegen deeltjes die de luchtwegen beschadigen (FFP2, FFP3, volgelaatsmaskers)
- Bescherming tegen chemische stoffen en biologische agentia
- Bescherming tegen ioniserende straling
- Bescherming tegen hitte (≥ 100°C) of kou (≤ -50°C)
- Bescherming tegen elektrische gevaren
- Bescherming tegen vallen van hoogte — volledige lichaamsharnasen, energieabsorberende vanglijnen, valstopapparaten
- Bescherming bij reddingsoperaties
De conformiteitsroute voor Categorie III vereist het EU-typeonderzoek én een van twee aanvullende procedures: periodiek kwaliteitsborging door de notified body op de productie zelf, of productkeuring per lot door de notified body. De notified body blijft dus betrokken na de initiële certificering.
Wat betekent dit concreet voor uw inkoop?
Drie praktische regels voor uw aankoopbeleid:
- Vraag altijd de EG-conformiteitsverklaring op. Dit document is wettelijk verplicht bij levering en identificeert de categorie, de toepasselijke geharmoniseerde normen en — voor Cat. II/III — het notified body-nummer. Geen conformiteitsverklaring = geen levering accepteren.
- Verifieer het notified body-nummer voor Categorie II en III. Gebruik de NANDO-database. Controleer of de notified body geaccrediteerd is voor het specifieke PBM-type dat u aankoopt. Een notified body die geaccrediteerd is voor veiligheidsschoenen, is dat niet automatisch ook voor valharnasen.
- Bewaar certificaten per PBM-model in uw dossier. Bij een TWW-inspectie moet u kunnen aantonen dat de PBM die uw werknemers dragen conform zijn. Dit vereist het EU-typeonderzoekcertificaat, niet alleen het CE-label op het product.
Wat de categorie-indeling niet regelt
De categorie-indeling is een maatstaf voor de conformiteitsroute — niet voor de kwaliteit of de prestatieniveaus. Een Categorie I PBM van een kwalitatief hoogwaardige fabrikant kan superieur zijn aan een Categorie II product van een discountleverancier. De EN-normen per prestatieparameter (EN 388 voor snijweerstand, EN ISO 20345 voor veiligheidsschoenen) definiëren de minimumprestaties. Kwaliteitsverschillen zitten boven die minimumeisen — en die zijn niet zichtbaar op het CE-label.
Voor HSE-managers geldt: de categorie bepaalt uw compliance-vereisten. De EN-norm bepaalt uw minimumbescherming. De risicoanalyse bepaalt of die minimumbescherming volstaat voor uw specifieke toepassing.