De meest voorkomende voetletsels op het werk: bekneld door vallend materiaal, nageldoorboring op de bouwplaats en glijpartijen op natte of vettige vloeren. In alle drie de gevallen had het correcte schoeisel het letsel voorkomen of sterk beperkt.
Het probleem is niet dat inkoopafdelingen het belang van veiligheidsschoeisel onderschatten. Het probleem is dat de EN ISO 20345-classificatie verwarrend is: S1, S1PS, S2, S3, S7, SR, WR, HI, CI — acroniemen die op het etiket staan maar zelden worden uitgelegd. Het gevolg: schoenen worden gekozen op prijs of op wat de vorige leverancier leverde, niet op wat de taak vereist.
Wat is EN ISO 20345?
EN ISO 20345 is de Europese norm voor veiligheidsschoeisel met teenbescherming. Schoenen die aan de norm voldoen, zijn verplicht CE-gemarkeerd en moeten een stalen of composiet teen hebben die een impactenergie van 200 joule weerstaat — equivalent aan een object van 20 kg dat van 1 meter hoogte valt.
De norm werd in 2022 herzien. De versie van 2011 is nog op de markt maar wordt gefaseerd vervangen. Inkopers die nu bestellen, ontvangen steeds vaker schoeisel dat al aan de 2022-versie voldoet — met nieuwe coderingen die op het oudere inkoopbeleid niet voorkomen.
Naast EN ISO 20345 bestaan twee verwante normen: EN ISO 20346 (beschermend schoeisel, 100 J teenkapmiminum, zonder S-classificatie) en EN ISO 20347 (beroepsschoeisel zonder teenkapmiminum). Schoeisel met de S-classificatie valt altijd onder EN ISO 20345.
De classificaties van SB tot S6
Elke S-klasse staat voor een basispakket eisen. Hogere nummers bevatten de eisen van lagere nummers plus extra bescherming. Het overzicht hieronder volgt de versie van 2022:
Nieuw in 2022: wat betekenen P, PL en PS (en L en S)?
De letters na de klasse zeggen in de versie van 2022 welk type anti-perforatiezool de schoen heeft. Ze hebben niets met slipweerstand te maken:
- S1P / S3 / S5 / S7: metalen anti-perforatiezool
- S1PL / S3L / S5L / S7L: niet-metalen zool, getest met een spijker van 4,5 mm
- S1PS / S3S / S5S / S7S: niet-metalen zool, getest met een dunnere spijker van 3 mm — de strengste niet-metalen variant
Een "S2S" bestaat niet: S2 heeft geen anti-perforatiezool. Werkt uw personeel tussen schroeven, nagels of dunne metalen splinters, kies dan P (metaal) of PS.
Slipweerstand: SR vervangt SRA, SRB en SRC
Glijpartijen zijn een van de meest voorkomende oorzaken van voet- en enkelletsels. In de versie van 2022 is slipweerstand anders geregeld dan in 2011:
| Markering | Betekenis (EN ISO 20345:2022) | Wanneer nodig |
|---|---|---|
| (geen symbool) | Basisvereiste voor elke veiligheidsschoen: slipweerstand op een tegelvloer met zeepoplossing (natriumlaurylsulfaat) | Altijd inbegrepen — droge en licht natte vloeren |
| SR | Bijkomende slipweerstandstest met glycerine (olie-equivalent) | Werkplaatsen, garages, machinehallen, voedingsindustrie: overal waar olie of vet op de vloer kan komen |
SRA, SRB en SRC bestaan in de versie van 2022 niet meer. U komt ze nog tegen op schoeisel dat onder de versie van 2011 gecertificeerd is; dat mag nog verkocht worden zolang het certificaat geldig is (de overgang loopt tot eind 2027). Vergelijk bij een offerte dus niet "SRC" met "SR" als waren het andere niveaus: kijk naar de normversie op het etiket en de conformiteitsverklaring.
Praktische richtlijn: voor industriële toepassingen met olie, vet of glycerine op de vloer is SR (2022) of SRC (2011) de juiste keuze.
Aanvullende beschermingsmarkeringen
Naast de S-klasse en de slipmarkering staan op het etiket vaak aanvullende codes die specifieke gevaren afdekken. De meest relevante voor Belgische industriële omgevingen:
| Code | Bescherming | Toepassing |
|---|---|---|
| WR | Volledige waterdichtheid (schoen + bovenleer) | Buiten, aanhoudende nattigheid, modderige terreinen |
| WPA | Bovenleer bestand tegen waterpenetratie en -absorptie (ingebouwd in S2/S3; heette WRU in 2011) | Standaard buitenbescherming — minder dan WR |
| HI | Hitte-isolatie van de zool (test: 150 °C gedurende 30 minuten) | Gieterijen, asfaltwerken, bakkerijen |
| CI | Kou-isolatie van de zool (test: −17 °C gedurende 30 minuten) | Vrieshuizen, koelruimten, winterbouw |
| HRO | Hitteresistente buitenzool (300 °C contacthitte, 1 minuut) | Lassen, metaalgieten, asfalt |
| AN | Enkelbescherming (laterale impact) | Logistiek met zware transporten, boomkap |
| M | Midvoetbescherming (100 J midvoet-impact) | Bouw, steengroeven, vliegtuigonderhoud |
| FO | Oliebestendige buitenzool (sinds 2022 optioneel, niet meer standaard in S1–S3) | Werkplaatsen en garages met brandstof, olie of oplosmiddelen |
| CR | Snijbestendig bovenleer | Bosbouw, riet- en grasverwerking |
Sectoradvies voor de Belgische industrie
Bouw en wegenbouw
Aanbevolen minimum: S3 (of S3S) met SR
Nageldoorboringen zijn het voornaamste risico op Belgische bouwplaatsen. S3 combineert een anti-perforatiezool, een waterafstotend bovenleer (WPA) en een geprofileerde buitenzool voor modderig terrein. Kies voor nagels en dunne schroeven een metalen zool (S3) of de strengste niet-metalen variant (S3S). SR is aangewezen bij asfaltwerken en vette of natte ondergrond. Bij laswerkzaamheden of asfaltopbrenging voegt u HRO toe.
Logistiek en magazijn
Aanbevolen minimum: S1P (of S1PS) met SR
Vallend materiaal, palletranden en stapelvork-incidenten bepalen het risicoprofiel. Doorboorbeveiliging beschermt bij metalen bandjes op pallets of spijkers in houten kisten. SR is aangewezen bij natte of vette laadvloeren. S3 is overspécificatie voor droge magazijnen — het zwaardere profiel vermindert comfort en verhoogt vermoeidheid bij daglang staan.
Metaalverwerkende industrie
Aanbevolen minimum: S3 (of S3S) met SR
Heet metaalspat (lasrookdeeltjes, slijpschijfvonken) en geprofileerde zolen voor grip op stalen roostervloeren. Bij gieterijen voegt u HI en HRO toe: contacthitte van vloeroppervlakken en spatten vereisen beidé. S3 met M-bescherming voor midvoet bij zware plaatstaal-operaties.
Voedingsindustrie
Aanbevolen minimum: S2 of S4, met SR
Continu nattige vloeren, reinigingsmiddelen en dierlijke vetten creëren een hoog glijrisico — SR is hier geen luxe. S4 (rubberlaarzen) bij direct contact met vloeistoffen of continue desinfectieprocedures. S2 voor drogere verwerkingszones. Let op: het WPA-bovenleer van een S2 beschermt het bovenleer maar is niet hetzelfde als een volledig waterdichte laars bij onderdompeling.
Chemische industrie en ATEX
Aanbevolen minimum: S2 met SR, antistatisch (ESD indien vereist door het explosieveiligheidsdocument)
In ATEX-zones gelden additionele eisen: schoeisel moet aantoonbaar antistatisch zijn (weerstand 100 kΩ–1000 MΩ) én de vereiste explosiebeveiliging dragen. Werkt u aan onder spanning staande installaties, dan hebt u elektrisch isolerend schoeisel nodig (EN 50321), dat is iets anders dan antistatisch. Raadpleeg voor ATEX-zones altijd uw explosieveiligheidsdocument.
Vrieshuizen en koelruimten
Aanbevolen minimum: S3 met SR en CI
CI-isolatie is doorslaggevend bij langdurig werken onder −10°C. Zonder CI-markering kan de kerntemperatuur van de zool zakken tot het punt waarop grip vermindert en koudeletsel optreedt. Combineer met SR — bevroren vloeren en ontdooiwater zijn bijzonder glad.
Buitendienst en groenbeheer
Aanbevolen minimum: S7 (= S3 + WR) met SR
Langdurig buitenwerk in Belgische weersomstandigheden vraagt een volledig waterdichte schoen (WR), niet alleen een waterafstotend bovenleer (WPA). In de versie van 2022 heet die combinatie S7 (op basis van S3) of S6 (op basis van S2). Een S3 met enkel WPA houdt het bovenleer een tijd droog, maar is onvoldoende bij een volledige werkdag in regen of modder.
Wat veranderde er in 2022 ten opzichte van 2011?
De herziening van 2022 bracht vier relevante wijzigingen voor inkoopafdelingen:
- Nieuwe klassen en suffixen: S6 en S7 (waterdichte schoen, WR) en de suffixen PL/PS (L/S) voor het type niet-metalen anti-perforatiezool.
- Slipweerstand herschikt: de test op tegel met zeepoplossing is een basisvereiste geworden; SR is de enige bijkomende slipmarkering; SRA, SRB en SRC verdwijnen. Controleer de normversie bij herhalingsaankopen.
- WRU wordt WPA en de oliebestendige zool (FO) is niet langer standaard in S1–S3.
- Bijgewerkte elektrische prestatieëisen: scherpere scheiding tussen geleidend, antistatisch en elektrisch isolerend schoeisel. Relevant voor ATEX en laagspanningswerkzaamheden.
- Herziene energieabsorptietests: de testmethode voor hielabsorptie is aangescherpt. Dit heeft doorgaans geen zichtbaar effect op het label maar wel op de kwaliteitsselectie bij productievergelijking.
Voor de meeste inkopers is het praktische verschil beperkt: schoeisel dat in 2025 of 2026 wordt geproduceerd, voldoet in de regel al aan de 2022-versie. Bij oudere voorraden of verlengde contracten is verificatie van de normversie op het testrapport aan te raden.
De drie meest voorkomende selectiefouten
1. S1 kiezen voor buitenwerkzaamheden
S1 vereist geen waterbestendig bovenleer. Bij aanhoudende regen of modder sijpelt vocht door in minder dan 30 minuten. Het gevolg: oncomfortabele medewerkers die hun schoenen uitdoen, of vochtgerelateerde huidproblemen bij langdurige blootstelling. Buiten in Belgische klimaatomstandigheden is S2 of S3 het juiste minimum.
2. Slipweerstand negeren ten gunste van prijs
Schoeisel zonder SR-markering is vaak goedkoper. In de eerste aankoopberekening lijkt dat een besparing. In vette of natte omgevingen verhoogt schoeisel zonder SR de kans op glijpartijen — met directe kosten (EHBO, productieverlies, Fedris-aangifte) en indirecte kosten (hogere premies werkgeversaansprakelijkheid). In natte of vettige omgevingen hoort SR bij de minimumspecificatie.
3. Uniformer specificatie voor alle functies
Eén schoenenmodel voor het volledige bedrijf vereenvoudigt de inkoop maar leidt tot structurele over- of onderspecificatie. Een S3-schoen met geprofileerde buitenzool is zwaarder en minder comfortabel dan nodig voor magazijnpersoneel in een droog pand. Over een volledig jaar verhoogt dit vermoeidheid en vergroot het risico op musculoskeletale klachten. Een segment-aanpak — S1P voor droge binnenzones, S3 met SR voor buiten en bouw — is goedkoper en veiliger als u de totale eigendomskost (TCO) over de hele gebruiksduur bekijkt.
TCO-berekening: de kosten die niet op het etiket staan
Neem dit rekenvoorbeeld voor een Belgisch bouwbedrijf met 20 buitenmedewerkers:
| Variabele | Goedkope S1 (zonder SR) | Correcte S3 met SR |
|---|---|---|
| Aankoopprijs per paar | €38 | €110 |
| Gemiddelde levensduur | 4 maanden | 14 maanden |
| Paren per medewerker per jaar | 3 | 0,9 |
| Jaarkost schoeisel per medewerker | €114 | €99 |
| Administratie + verwerking (15 min/bestelling @ €35/u) | €26 | €8 |
| Totale jaarlijkse kost per medewerker | €140 | €107 |
Dat is een verschil van €33 per medewerker per jaar — of €660 over 20 medewerkers — in het voordeel van het duurdere, correcte schoeisel. Zonder de incidentkost mee te rekenen. Eén erkend arbeidsongeval door inadequaat schoeisel bedraagt in België gemiddeld €8.000–€25.000 aan directe en indirecte kosten (ziekteverzuim, Fedris-procedure, vervanging, productieverlies).
Hoe u de juiste specificatie bepaalt
- Voer een risicobeoordeling uit per werkpost — verplicht onder de Codex over het welzijn op het werk, boek IX, titel 2 (artikelen IX.2-4, IX.2-5 en IX.2-10; bijlage IX.2-2 noemt de activiteiten waarvoor veiligheidsschoenen nodig kunnen zijn). Documenteer: vallend materiaal, nagel-/doorboorrrisico, vloeistofcontact, glijderend oppervlak, temperatuurextremen.
- Selecteer de minimale S-klasse die alle gedocumenteerde risico's dekt — overspecificatie is verspilling; onderspecificatie is non-compliance.
- Voeg aanvullende markeringen toe op basis van omgevingsspecifieke gevaren — SR voor vette of natte vloeren, CI voor koelruimten, HI/HRO voor hoge temperaturen.
- Test comfort bij de eindgebruiker voordat u bestelt — schoeisel dat niet gedragen wordt omdat het oncomfortabel is, levert geen bescherming. Betrek preventieadviseur en medewerkers in de selectie.
- Registreer uitgifte en vervanging per medewerker — zo toont u aan dat u de PBM kosteloos ter beschikking stelt en tijdig vervangt (artikelen IX.2-3 en IX.2-20). Gebruik dit als basis voor de TCO-berekening bij volgende aankopen.
- Controleer CE-markering en Declaration of Conformity — vraag het testrapport op. Veiligheidsschoenen zijn categorie II: naast de CE staat geen nummer, maar de conformiteitsverklaring moet een geldig EU-typeonderzoekscertificaat van een aangemelde instantie vermelden. Goedkope importschoenen hebben dat soms niet.
Wilt u per werkpost weten welke S-klasse en markeringen passen? Plan een werkplekbezoek: een veiligheidsexpert zal bij u langskomen, 15 tot 30 minuten op de werkvloer, en u krijgt daarna een schriftelijk advies.